Cytrus przemarzł!

Co wpływa na mrozoodporność?

Odporność na mróz zależy przede wszystkim od gatunku i odmiany cytrusa, czyli od jego genów (zobacz więcej Mrozoodporność cytrusów).

Oprócz tego na mrozoodporność wpływa:

  • wiek drzewka
  • aklimatyzacja
  • długość trwania mrozu i warunki atmosferyczne
  • gatunek podkładki (jeżeli drzewko szczepione)

Jeżeli roślina zetknie się z temperaturą lub warunkami, których nie jest w stanie wytrzymać, pojawią się uszkodzenia.
Jakie są objawy przemarznięcia drzewka cytrusowego i co zrobić, jeżeli cytrus przemarzł?

Skutki przemarznięcia

Mróz może zniszczyć liście, pędy, korę, korzenie, a także owoce rośliny cytrusowej. Jednak często bezpośrednio po wystąpieniu mrozu wydaje się, że cytrus nie ucierpiał. Uszkodzenia ujawniają z opóźnieniem, dopiero po pewnym czasie.

Ten cytrus mocno przemarzł. Na zdjęciu widać postępujące zamieranie liści i pędów.

Liście, pędy

Najbardziej wrażliwe są młode liście i gałązki. W przypadku przemrożenia uschną w ciągu kilku dni.
Jeżeli wystąpią uszkodzenia starszych liści i pędów, to ujawniają się po pewnym czasie. Po czym je poznamy?

Lekko uszkodzone liście mogą przeżyć, ale pozostaną na nich przebarwienia lub suche plamy. Te poważniej przemrożone będą zwijać się i wysychać lub gnić. Jeżeli pęd jest żywy, to opadną z drzewka. Natomiast liście z martwych pędów raczej nie spadną, a po prostu wyschną razem z pędami.

Pędy z liśćmi mogą też usychać wtórnie, z powodu uszkodzeń gałęzi lub korzeni.

Gałęzie, korzenie

Kolejny rodzaj zniszczeń, jakie powoduje mróz, to pękanie kory. Takie uszkodzenia występują na gałęziach i pniu, często w miejscach nasłonecznionych. Lekkie pęknięcia kory mogą się z czasem zaleczyć, ale mocno uszkodzone gałęzie uschną.

Oprócz kory może prawdopodobnie zostać uszkodzone także samo drewno, jednak taki rodzaj obrażeń jest trudny do obserwacji. Trudno również ocenić stopień uszkodzenia korzeni, szczególnie jeżeli została przemrożona cała roślina.

Czasem jednak korona cytrusa zostaje przemrożona, a pień i korzenie wychodzą z tego bez uszczerbku. Jak to możliwe? Taka sytuacja może się zdarzyć u szczepionych drzewek, kiedy część szlachetna rośliny została zniszczona, a bardziej mrozoodporna podkładka przeżyła. (Zobacz więcej o szczepieniu cytrusów.)

Owoce

Owoce cytrusów są wrażliwe na mróz i mogą ucierpieć nawet w takich temperaturach, które nie są groźne dla pozostałych części rośliny.

Niedojrzałe owoce w wyniku przemarznięcia mogą obumrzeć lub przestać się rozwijać. Dojrzałe owoce uważa się za odporniejsze, jednak już temperatura −2 °C przez zaledwie cztery godziny jest dla nich groźna. Uszkodzona może zostać zarówno skórka, jak i miąższ. 1Źródło: Frost damage in citrus August 2017, Primefact 1576, first edition Steven Falivene and Andrew Creek, NSW DPI Citrus Development Officers Plant Industries – Horticulture, Yanco and Dareton. https://citrusaustralia.com.au/wp-content/uploads/Frost-damage-in-citrus-fruit.pdf Przemrożone owoce albo opadną z drzewa, albo na nim pozostaną, ale stracą na jakości.

Jak odratować przemarzniętego cytrusa?

Kiedy zauważamy uszkodzenia, zaczynamy się zastanawiać: jak odratować przemarzniętego cytrusa? Podzielę przebieg ratowania na trzy etapy, odpowiednio do stanu rośliny.

1. Roślina usycha

Po wystąpieniu mrozu przez pewien czas stan cytrusa może się pogarszać. Dopiero po pewnym czasie okaże się, na ile poważne są uszkodzenia. Na tym etapie nie możemy zrobić wiele. Nie należy nadmiernie zwiększać wilgotności, podawać dużo wody, ani nawozić. Przede wszystkim zapewnijmy roślinie stabilne warunkiobserwujmy jej stan.

2. Zamieranie zatrzymuje się

Jeżeli zamieranie pędów zatrzyma się i pojawi się wyraźna granica między martwą, a żywą tkanką, to możemy obciąć uschnięte gałęzie. Tniemy zawsze w miejscu, gdzie gałąź jest martwa. Po odcięciu suchych części i zabezpieczeniu pęknięć kory (na przykład przez zalanie ich woskiem) możemy zwiększyć wilgotność powietrza wokół rośliny. Upewnijmy się też, że cytrus ma wystarczająco dużo światła i ciepła.

3. Cytrus rośnie

Kiedy cytrus zaczyna rosnąć, to znaczy, że przeżył. Można teraz mocniej podlewać i w razie potrzeby zacząć nawozić (chociaż bardzo ostrożnie). Roślina będzie najlepiej odrastać w ciepłym i jasnym miejscu o umiarkowanej lub wysokiej wilgotności powietrza.

Jak uniknąć przemarznięcia?

Jeżeli chodzi o cytrusy w doniczkach, to gatunki o niskiej mrozoodporności trzeba chronić przed spadkami temperatury poniżej zera. Możemy wystawiać je na zewnątrz tylko w okresie bez mrozów (umownie od 15 maja do 15 października). Kontrolujmy też temperaturę na zimowisku. Również bardziej odpornych roślin w doniczce nie warto narażać na mróz, jeżeli są zbyt młode lub mają obecnie owoce.

Polecam sadzić do gruntu tylko najbardziej mrozoodporne gatunki i hybrydy, dopasowane do naszego klimatu. Niedawno posadzone rośliny oraz odmiany o niższej mrozoodporności należy odpowiednio okryć na zimę. Przed wystąpieniem przymrozków cytrusa w gruncie warto zabezpieczyć na przykład wiosenną agrowłókniną, szczególnie jeżeli zaczął już rosnąć.

Zobacz więcej: