Szczepienie cytrusów

Wprowadzenie

Szczepienie cytrusów wydaje się jednym z bardziej skomplikowanych sposobów rozmnażania tych roślin. Niektórzy zastanawiają się:

  • na czym polega szczepienie?
  • co oznaczają terminy: podkładka i zraz?
  • po co szczepi się cytrusy?
  • na czym można szczepić?

Na wymienione pytania odpowiadam w tym artykule. Jednocześnie jest to wstęp do serii poradników wyjaśniających, jak szczepi się cytrusy wybranymi metodami.

Na czym polega szczepienie cytrusów?

Zabieg szczepienia polega na złączeniu pędów dwóch roślin w taki sposób, żeby zrosły się ze sobą. W ten sposób uzyskujemy jeden organizm, który składa się z dwóch różnych roślin. Cytrusy szczepimy w podobny sposób, jak inne drzewa owocowe i ozdobne, stosujemy też podobną terminologię.

Zraz i podkładka zrastają się ze sobą i zaczynają tworzyć jeden pęd. Miejsce szczepienia tego cytrusa zaznaczyłem strzałką.

Co to znaczy podkładka, zraz?

Podkładka to roślina, która jest dawcą systemu korzeniowego. Na podkładce szczepi się zraz, czyli pęd drugiego cytrusa. Najczęściej pozwala się rosnąć tylko pędom zrazu i to z nich formuje się koronę drzewka cytrusowego. W takiej sytuacji tylko zraz będzie wydawał owoce.

gałązka cytrusa

Na zraz najlepiej wybrać prosty, zdrowy pęd z już owocującej rośliny.

Po co szczepi się drzewka cytrusowe?

Szczepienie pozwala na połączenie silnych stron różnych gatunków cytrusów w jednej roślinie. Dlatego jako podkładki używa się tych cytrusów, które mają silny i odporny system korzeniowy. Szczepi się na nich te gatunki, które dają smaczne owoce lub mają dekoracyjny wygląd. W ten sposób uzyskujemy jednocześnie silną i szlachetną roślinę cytrusową.

Drugim powodem, dla którego szczepimy cytru, jest chęć szybszego uzyskania kwiatów i owoców. Zraz pobrany z rośliny już owocującej zachowuje po zaszczepieniu (tak samo jak przy ukorzenianiu) możliwość kwitnienia. Dzięki szczepieniu możemy więc zamienić młodocianą siewkę cytrusa w kwitnące i owocujące drzewko.

Szczepienie cytrusów może przyspieszyć kwitnienie.

Na zdjęciu zraz świeżo zaszczepiony na siewce. Roślina może już kwitnąć i owocować.

Na czym można szczepić?

Wszystkie cytrusy są ze sobą kompatybilne, możemy więc wybrać dowolną podkładkę i zraz. Bez problemu zaszczepimy na przykład cytrynę na pomarańczy, czy mandarynkę na pomarańczy trójlistkowej.

To prawda, że możemy szczepić na dowolnym cytrusie. Jednak zanim się do tego zabierzemy, warto odpowiedzieć sobie na pytanie: czy roślina, na której chcę szczepić, ma silny system korzeniowy i jest odporna na niekorzystne warunki? Jeżeli odpowiedź brzmi tak, jak najbardziej możemy użyć tę roślinę jako podkładkę.

Profesjonalne podkładki

O ile w hobbystycznej uprawie jak najbardziej można zaszczepić cytrynę z pestki, to w profesjonalnej produkcji cytrusów szczepi się tylko na niektórych gatunkach – tych, które mają silniejszy system korzeniowy, są bardziej odporne na niskie temperatury, nadmiar wody, suszę lub choroby. W różnych rejonach świata dobiera się podkładki do występujących tam problemów.

W naszym klimacie jako podkładka dobrze sprawdza się pomarańcza trójlistkowa i jej krzyżówki, jak citrumelo Swingle i cytranga Troyer. Te cytrusy mają podwyższoną odporność na niskie temperatury i na chorobę fytoftorozę, która objawia się gniciem korzeni i zamieraniem roślin.

Kiedy szczepi się cytrusy?

Szczepienia wykonuje się najczęściej na wiosnę, czyli w okresie intensywnego wzrostu cytrusów. Możemy jednak szczepić w całym okresie wegetacji – od wiosny do jesieni. Unikajmy jedynie wykonywania tego zabiegu w zimie.

Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy podkładka jest gotowa do zabiegu, sprawdźmy, czy po nacięciu kora łatwo odchodzi od drewna. Jeżeli tak, to możemy szczepić.

Narzędzia do szczepienia

Ostry nóżprecyzyjny sekator to dwa najważniejsze narzędzia do szczepienia cytrusów. Chociaż w sprzedaży są dostępne specjalne noże do szczepienia roślin, osobiście używam zwykłego noża do tapet z łamanymi ostrzami i takie rozwiązanie jest dla mnie wystarczające. Gdyby ktoś chciał, to jak najbardziej może się zaopatrzyć w taki specjalistyczny nóż. Natomiast jeżeli chodzi o sekator, to najważniejsze jest, żeby wykonywał gładkie cięcia i nie miażdżył pędów.

Narzędzia do szczepienia cytrusów.

Na zdjęciu prosty zestaw do szczepienia cytrusów.

Do zabezpieczenia szczepienia będą jeszcze potrzebne: folia do szczepieńworeczki strunowe. Zamiast folii do szczepień można użyć pociętą na cienkie paski folię spożywczą stretch. Co do woreczków strunowych, to takie o wymiarach 5 x 7 cm w większości przypadków wystarczą. Dodatkowo przy szczepieniu metodą V (link do opisu tej metody znajdziecie na dole strony) przydadzą się małe opaski zaciskowe (tzw. trytytki).

Folię do szczepień możemy zastąpić łatwo dostępną folią spożywczą typu stretch.

Jak zaszczepić cytrusa?

W skrócie: trzeba naciąć zraz i podkładkę, i połączyć je ze sobą tak, żeby się zrosły. Powiedzieliśmy już, jakie narzędzia są potrzebne. Ale jak wykonać te cięcia i jak to zrobić, żeby zraz i podkładka się zrosły?

Dokładne kroki zależą od wybranego sposobu szczepienia. Wyróżniamy między innymi: metodę przystawki bocznej, szczepienia przez zbliżenie, czy metodę „V”, a także szczepienie przez okulizację.

Zobacz więcej:

W przyszłości opiszę kolejne metody szczepienia cytrusów. Tutaj będą dostępne linki do tych instrukcji.

Podsumowanie

Zalety szczepienia cytrusów:

  • Podkładka wpływa na odporność oraz inne cechy zrazu.
  • Zaszczepiony zraz powtarza wszystkie cechy rośliny, z której został pobrany.
  • Zraz pobrany z dorosłej rośliny zachowuje zdolność kwitnienia.

Wady szczepienia cytrusów:

  • Potrzebujemy odpowiedniej podkładki.
  • Szczepienie wymaga umiejętności.

Na marginesie

  • Podkładka ma wpływ nie tylko na odporność zaszczepionej na niej rośliny, ale też do pewnego stopnia na siłę wzrostu zrazu, a także na czas dojrzewania, rozmiar i jakość owoców.
  • Wszystkie cytrusy można ze sobą szczepić, ale niektóre połączenia są bardzo niekorzystne. Nie powinno się na przykład szczepić kumkwata Meiwa na podkładce citrumelo Swingle.