Pomarańcza trójlistkowa

Trifoliata i jej krzyżówki

Rosną : na początku wolno, później szybciej
Kwitną:
raz do roku – na wiosnę
Owocują:
obficie lub umiarkowanie
Są odporne na silny i bardzo silny mróz.

W tym artykule opisuję najbardziej mrozoodpornego cytrusa – pomarańczę trójlistkową (Citrus trifoliata, syn. Poncirus trifoliata) oraz jej krzyżówki. Jeżeli chcesz dowiedzieć się, kiedy posadzić cytrusa do gruntu i jakie wybrać dla niego miejsce, przeczytaj ten artykuł.

Pomarańcza trójlistkowa (Poncirus trifoliata)

Pomarańcza trifoliata osiąga najwyższą wśród cytrusów odporność na mróz, aż do −25 °C! Jej uprawa w gruncie jest możliwa w większej części naszego kraju (w strefach: 6a, 6b, 7a, 7b) pod warunkiem, że zapewnimy jej, przynajmniej w pierwszych latach, dobre okrycie na zimę. Starsze rośliny lepiej znoszą mróz i często mogą zimować bez okrycia.

liście pomarańczy trójlistkowej

Liście pomarańczy trójlistkowej są, jak wskazuje nazwa, potrójne.

Młode sadzonki rosną wolno, z wiekiem wzrost staje się silniejszy. Trifoliata mimo, że należy do rodziny cytrusów, znacznie się od nich odróżnia – między innymi przez to, że potrójne liście na jesień efektownie się wybarwiają, a następnie opadają. Na wiosnę, wraz z rozwijającymi się liśćmi, na dorosłych roślinach pojawiają się delikatne, białe, prawie bezwonne kwiaty, z których powstają owoce.

poncirus trifoliata kwiat

Kwiaty pomarańczy trójlistkowej pojawiają się na wiosnę. Są bardziej delikatne od kwiatów innych cytrusów.

Choć owoce trifoliaty nie są jadalne na surowo, to wyglądają bardzo ozdobnie. Dojrzewają od września do listopada, zależnie od pogody i indywidualnych cech danej rośliny. Istnieje wiele odmian, a na szczególną uwagę zasługuje kultywar o dekoracyjnie poskręcanych pędach i cierniach (na zdjęciach poniżej). Trifoliatę wykorzystuje się też jako podkładkę do szczepienia na niej innych cytrusów i do tworzenia krzyżówek, o których powiemy za chwilę.

Krzyżówki trifoliaty

Trifoliatę można hybrydyzować z innymi cytrusami, a owoce takich krzyżówek mają już większe walory kulinarne. Mrozoodporność jest większa, niż u innych cytrusów, ale mniejsza w porównaniu z trifoliatą. Te rośliny można próbować uprawiać w gruncie w strefie siódmej (7a i szczególnie 7b), z zastosowaniem silnej zimowej ochrony. Największe szanse na przeżycie mają krzyżówki o wyższej mrozoodporności.

liście cytrusa Trifeola

Na zdjęciu liście hybrydy Trifeola – w ich kształcie widać wpływy obojga rodziców.

Lista hybryd trifoliaty z innymi cytrusami

Citrandarin (Mandarynka × Citrus trifoliata) odporność do −18 °C
Citrumelo (Grejpfrut × Citrus trifoliata) do −15 °C
Cytranga (Pomarańcza słodka × Citrus trifoliata) do −15 °C
Citremon (Cytryna × Citrus trifoliata) od −10 °C do −15 °C
Trifeola (Tangelo × Citrus trifoliata) zależnie od odmiany od−8 °C do −12 °C

Bardziej złożone krzyżówki z trifoliatą w składzie:
Citsuma Prague (chimera) odporna do −20 °C i więcej – jest to bardzo perspektywiczna odmiana!
N1TriVoss odporność do −16 °C i więcej
Segetrange odporność −12 °C i wyższa
Citrangequat (Cytranga × Kumkwat) do −12 °C

Z mieszańców wymienionych wyżej jadalne owoce o dobrej jakości dają citsuma Prague, N1TriVoss i Citrangequat ‚Thomasville’.

Pomarańcza trójlistkowa w doniczce?

Czy można uprawiać trifoliatę w doniczce? Tak, oczywiście że tak. W takim przypadku postępujemy z nią tak samo, jak z innymi cytrusami w pojemnikach. Podłoże powinno być lekko kwaśne, o odczynie pH od 5,5 do 6,5. Warto dodać, że trifoliata trochę lepiej od innych cytrusów znosi ciężkie gleby i przelanie, ale oczywiście nie służy jej to. Podlewamy więc umiarkowanie, tak samo jak inne cytrusy. Pamiętajmy o zimowaniu w chłodzie, ponieważ pomarańcza trójlistkowa wymaga tego bezwzględnie. Temperatura na zimowisku może mieścić się w granicach od minus 10 st. C do plus 10 st. C. Nie musi oczywiście spadać poniżej zera.

Podobne zasady dotyczą krzyżówek trifoliaty. Możemy je uprawiać w doniczce, często jest to jedyna możliwa forma z powodu niedostatecznej w naszym klimacie mrozoodporności. Zarówno trifoliata, jak i jej krzyżówki mogą dobrze rosnąć i owocować w doniczce.

pomarańcza trójlistkowa

Podsumowanie

Czy można posadzić cytrusa do ziemi w Polsce? Można odpowiedzieć: –TAK, ale musi to być cytrus bardzo mrozoodporny. Najlepiej Poncirus trifoliata, czyli pomarańcza trójlistkowa. Trzeba więc iść na kompromis – mamy odpornego gruntowego cytrusa, ale bez jadalnych owoców.

Bardziej atrakcyjne kulinarnie będą istniejące już krzyżówki trifoliaty z innymi cytrusami, te jednak są mniej odporne na mróz i pozostawione bez odpowiedniej ochrony mogą wymarznąć.

Powstaje dylemat.

Mam nadzieję, że w przyszłości zostaną odkryte hybrydy, które przełamią ten dylemat. Takie cytrusy powinny być jednocześnie odporne na silny mróz i dawać jadalne owoce. Nie jest to niemożliwe. Każdy z nas może się do takiego odkrycia przyczynić prowadząc hodowlę na własną rękę, na przykład wytwarzając własne hybrydy.