Cytrusy australijskie

Cytrusy australijskie i ich hybrydy

Rosną : wolno lub w średnim tempie
Kwitną: raz lub kilka razy do roku
Owocują: słabo lub umiarkowanie
Na mróz są słabo odporne.

Grupa cytrusów australijskich

Cytrusy australijskie to grupa gatunków, które pochodzą z Australii i Nowej Gwinei. Dawniej były zaliczane do rodzajów Microcitrus Eremocitrus, obecnie są włączane do rodzaju Citrus. Większość gatunków ma drobne liście i spore ciernie, co nadaje im dzikiego wyglądu. Owoce mogą mieć niespotykany kształt lub kolor.

Istnieje wiele gatunków cytrusów z Australii i Nowej Gwinei, a niektóre z nich wciąż są słabo poznane.1Na przykład gatunek Citrus gracilis został opisany dopiero w 1998 roku. Źródło:http://www.homecitrusgrowers.co.uk/australiannativecitrus/citrusgracilis1.html Na tej stronie opiszę mikrocytrusy: finger limę, okrągłą australijską limę, papuanę oraz eremocytrusa. Wspomnę też o ich hybrydach z innymi gatunkami cytrusów.

Finger lima (ang. finger lime, łac. Citrus australasica)

Dawniesza nazwa to Microcitrus australasica. Cytrus określany po angielsku jako finger lime naturalnie występuje w australijskich lasach deszczowych, rosnąc w cieniu wyższych drzew.2Jest krzewem lub drzewem podszytowym. Źródło: http://citruspages.free.fr/australian.php#finger Z tego powodu dobrze czuje się w miejscach ciepłych, ale częściowo osłoniętych, a nawet zacienionych. Liście są bardzo małe, u siewek wręcz mikroskopijne. Ciernie bywają dłuższe od liści.

Najciekawsze u finger limy są jednak owoce o nietypowym, podłużnym kształcie. Po rozkrojeniu z owocu wysypują się okrągłe kapsułki z sokiem, podobne do kawioru. Kolory skórki i miąższu są bardzo różnorodne, wiele barw jest niespotykanych u innych cytrusów. Istnieją różnobarwne odmiany, m.in.: Pink Ice, Red Champagne, Sunshine Yellow, Tasty Green.

Powstały też hybrydy finger limy: z limekwatem (Faustrime), z kalamondyną (Faustrimedin), z limettą Rangpur (Blood lime) i inne. Często bardziej przypominają finger limę, niż drugą roślinę rodzicielską.

Okrągła lima australijska (Citrus australis)

Dawniej Microcitrus australis. Okrągła lima australijska to tłumaczenie nazwy angielskiej: Australian round lime. Określenie dotyczy owoców tego cytrusa, które mają kształt zbliżony do okrągłego i przypominają nieco limonkę. Są aromatyczne, można wykorzystywać je kulinarnie.3https://www.daleysfruit.com.au/bushfood/roundlime.htm Nie spotkałem się jednak z komercyjnymi odmianami tego cytrusa.
Citrus australis ma drobne liście o zmiennym kształcie. Często na jednej roślinie można znaleźć zarówno drobne i podłużne liście, jak i większe o kształcie rombu lub nawet okrągłe. Ciernie u dorosłego drzewka są dosyć krótkie w porównaniu do tych występujących u finger limy, roślina ma dekoracyjny wygląd.

Mikrocytrus papuana (Citrus wintersii)

Ten cytrus jest też znany jako Microcitrus papuana, choć jego obecna nazwa brzmi Citrus wintersii. To dość tajemniczy gatunek, opisany dopiero w 1970 roku.4Przez H.F. Wintersa. Źródło: http://www.homecitrusgrowers.co.uk/australianpngnativecitrus/citruswintersii.html Nie pochodzi z Australii, lecz z Papui, gdzie występuje na obszarze przejściowym między eukaliptusową sawanną, a tropikalnym lasem deszczowym.

Liście papuany są niewielkie, bardzo wąskie, błyszczące. Drobne gałązki z krótkimi cierniami tworzą zwarty pokrój. A jakie owoce daje ten cytrus? Oryginalny opis gatunku i próbki zbierane na Papui pokazują wąskie i podłużne owoce, podobne do finger limy. Natomiast rośliny w Europie i USA dają znacznie szersze owoce. Pytanie: czy te rośliny to prawdziwa papuana, czy może jej hybryda? Na odpowiedź trzeba będzie poczekać.

Poniżej zdjęcia cytrusa, który jest dostępny w Europie pod nazwą Microcitrus papuana.

Eremocytrus (Citrus glauca)

Eremocytrus to wyjątkowy cytrus australijski. Jest wybitnie przystosowany do niekorzystnych warunków: znosi zasolenie gleby, jest w stanie przetrwać suszę i upały, a po aklimatyzacji nawet lekkie mrozy.5Źródło: http://citruspages.free.fr/australian.php#glauca Dawniej był uznawany za przedstawiciela osobnego rodzaju Eremocitrus, obecnie jest zaliczany do grupy cytrusów.

Liście eremocytrusa są bardzo charakterystyczne: wąskie i podłużne, matowe, koloru srebrzystozielonego. Trudno odróżnić ich wierzchnią i spodnią stronę. Potrafią ustawiać się bokiem do światła i w ten sposób unikać silnego nasłonecznienia. 6Są paraheliotropiczne. Źródło: https://citrusvariety.ucr.edu/citrus/eremocitrus.html Również pędy mają srebrzyste zabarwienie. Co ciekawe, dorosła roślina nie wytwarza cierni. Owoce, według opisów, są małe (do 2 cm w przekroju), okrągłe, koloru zielonego lub żółtawego. Dojrzewają rekordowo szybko, bo już po dwóch-trzech miesiącach od kwitnienia. Są jadalne, kwaśne.

Istnieją też hybrydy eremocytrusa z innymi gatunkami: eremolemon, eremorange, citrangeremo i inne. Mają podłużne, zielone liście i często bardzo długie ciernie. Mogą późno wchodzić w owocowanie.

Opieka nad cytrusami australijskimi

Opisane gatunki w naturze występują w odmiennych środowiskach i przez to mają różne przystosowania. Finger lima dobrze czuje się w cieniu, rośnie raczej wolno, nie wymaga dużo nawozu. Citrus australis może przebywać zarówno w słońcu, jak i w częściowym cieniu. Papuana to dość delikatna roślina, wrażliwa na niekorzystne warunki. Natomiast eremocytrus wręcz przeciwnie – znosi ekstrema klimatyczne i silne słońce.

Jednak wbrew pozorom, opisane cytrusy nie różnią się aż tak bardzo. Mają duże zdolności adaptacyjne i powinny przystosować się do takich warunków, jakie im zapewnimy. Możemy więc trzymać je razem z innymi cytrusami i podobnie się nimi opiekować. W lecie będą się dobrze czuły na świeżym powietrzu, a w zimie zadbajmy o ich prawidłowy odpoczynek. Najlepiej podlewać je umiarkowanie, podobnie jak pozostałe cytrusy. Zbyt długie pędy warto skracać, szczególnie u finger limy i jej hybryd. Nawożenie stosujmy ostrożnie, ponieważ cytrusy australijskie nie mają wysokich wymagań pokarmowych.

Podsumowanie

Podsumujmy informacje o cytrusach australijskich.

Stanowisko: słoneczne lub półcień
Podłoże: przepuszczalne, odczyn pH od 5,5 do 6,5
Podlewanie: umiarkowane, tak jak u wszystkich cytrusów
Nawożenie: dawką o połowę mniejszą, niż u innych cytrusów
Przycinanie: w razie potrzeby
Zimowanie: optymalnie od 5 do 15 st. C

Siła wzrostu : niska lub średnia
Kwitnienie:
przeważnie raz do roku
Owocowanie:
słabe lub umiarkowane
Odporność na mróz:
niska (u eremocytrusa trochę wyższa)

Owoce: Jadalne, kwaśne, o różnych kształtach i kolorach.

Jednym słowem: Unikalne, dzikie cytrusy.