Dlaczego cytryna zrzuca liście?

Kilka możliwych przyczyn

Czasami liście rośliny cytrusowej spadają, choć nie mają śladów chorób ani uszkodzeń. Mogą żółknąć lub spadać w całkiem zielonym stanie. Dlaczego pomarańcza, grejpfrut, czy cytryna zrzuca liście? Kiedy jest to powód do niepokoju?

Co robić, kiedy cytryna zrzuca liście?

Cytrusy mogą zrzucać liście z kilku różnych powodów: stresu, przelania i uszkodzenia korzeni lub niedoborów pokarmowych. Liście mogą też spadać ze starości. Dziś opowiem więcej o tych przypadkach. Podpowiem też, kiedy sytuacja jest poważnajak jej zaradzić.

Wymiana liści

Mimo, że cytrusy są zimozielone 1Z wyjątkiem pomarańczy trójlistkowej i jej niektórych hybryd., ich liście żyją około dwa-trzy lata, później żółkną i spadają. Jeżeli więc tytułowa cytryna jest w ogólnie dobrym stanie i zrzuciła tylko kilka starszych liści, to nie ma powodu do niepokoju.

Jeżeli spadają tylko pojedyncze liście, nie musi dziać się nic poważnego. Kontrolujmy jednak stan rośliny.

Rozwiązanie: Opadanie pojedynczych liści nie wymaga interwencji z naszej strony. Obserwujmy jednak roślinę i upewnijmy się, że prawidłowo o nią dbamy.

Co jednak, jeżeli cytrus nie tyle wymienia liście, co traci je w szybkim tempie, a jego stan wyraźnie się pogarsza? W takim wypadku musi być inna przyczyna. Poszukajmy jej.

Stres

Najbardziej widocznym objawem stresu u cytrusów jest właśnie żółknięcie i opadanie liści. W przypadku gwałtownego wstrząsu roślina może też zrzucać całkiem zielone liście, a w skrajnych sytuacjach drzewko stanie się całkowicie bezlistne.

Stres może wywołać:

  • nagła zmiana warunków
  • niedobór światła
  • susza lub nadmierne podlewanie
  • uszkodzenie korzeni
  • zbyt niska temperatura podłoża w połączeniu z wysoką temperaturą powietrza

Rozwiązanie: Cytrusy lubią stabilne warunki, dlatego trzeba przyzwyczajać je stopniowo do każdej dużej zmiany. W czasie zimy pamiętajmy, że im jest cieplej, tym więcej potrzeba światła. Jeżeli to możliwe, zimujmy cytrusy w chłodzie, w stabilnej temperaturze. Jeśli nie mamy takiej możliwości, warto przynajmniej ograniczyć podlewanie i ustawić cytrusa w jak najjaśniejszym miejscu (na przykład przy południowym oknie) lub zastosować doświetlanie.

Przelanie

Nadmiar wody w podłożu prowadzi do niedotlenienia korzeni, które zaczynają obumierać i gnić. Jest to poważna sytuacja. W następstwie roślina staje się niewydolna i zaczyna masowo zrzucać liście. Może również dojść do zamierania całych pędów i usychania drzewka.

Korzenie cytrusa powinny mieć jasną barwę. Te, które mają ciemny kolor, są już martwe.

Przelewanie najczęściej zdarza się w okresie jesiennym i zimowym, kiedy roślina potrzebuje mniej wody, niż w sezonie. Właściciel może o tym nie wiedzieć i podlewa ją tyle samo, co wcześniej. W konsekwencji dochodzi do uszkodzenia korzeni i tytułowa cytryna zrzuca liście. Cytrusy są najbardziej narażone na przelanie w mało przepuszczalnym, zbitym podłożu, które długo zatrzymuje wilgoć.

Rozwiązanie: Podlewajmy cytrusy dopiero wtedy, gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie. Stosujmy przepuszczalne podłoże i dbajmy o to, żeby doniczka miała wystarczająco dużo otworów odpływowych i by w podstawce nigdy nie zalegała woda.
Jeżeli korzenie zaczęły już gnić, roślinę należy ustawić w ciepłym i jasnym miejscu oraz podlewać bardzo oszczędnie.

Niedobór składników pokarmowych

Niedobory substancji mineralnych mogą powodować przebarwienia, a w skrajnych przypadkach opadanie liści cytrusów. Skupię się tu na niedoborze azotu, który daje podobne symptomy, jak te opisane wyżej: żółknięcie nerwów liści, następnie całej blaszki i w końcu opadanie liści w kolejności od najstarszych.

Tak mogą wyglądać liście, które spadły zarówno z powodu przelania, jak i z powodu niedoboru azotu.

Czym niedobór azotu różni się od objawów stresu, czy przelania? Przede wszystkim pożółknięte liście dosyć długo wiszą na drzewku, zanim spadną. Wzrost jest zahamowany, a jeżeli pojawiają się nowe liście, to są drobne i słabo wybarwione. Korzenie nie są uszkodzone. Braki azotu zdarzają się najczęściej w przepuszczalnych podłożach z dużą zawartością nieprzekompostowanej materii organicznej, na przykład kory sosnowej. Po uzupełnieniu azotu pożółknięte liście mogą odzyskać zielony kolor.

Rozwiązanie: Prawidłowe nawożenie cytrusów zmniejsza ryzyko wystąpienia niedoborów. Dbajmy też o zachowanie prawidłowego pH podłoża, czyli w granicach od 5,5 do 6,5.
Jeżeli stwierdzimy braki pokarmowe, uzupełnijmy je odpowiednim nawozem. Zanim jednak zastosujemy nawożenie, upewnijmy się, że przyczyną zrzucania liści nie jest stres lub przelanie. Jeżeli problem występuje w zimie, to lepiej podać nawóz dopiero na wiosnę, chyba że występują silne niedobory.

Jak ustalić, dlaczego cytrus zrzuca liście?

Wiemy już, że zrzucanie liści może mieć różne powody. Jak więc dowiedzieć się, dlaczego pomarańcza, mandarynka lub cytryna gubi liście?

Zanim zaczniemy diagnozować problemy opisane w tym artykule (jak stres, przelanie lub niedobory pokarmowe), upewnijmy się, że liście nie opadają z powodu uszkodzenia. Czy cytrus ostatnio nie był narażony na działanie mrozu? (Zobacz więcej: Cytrus przemarzł!) Czy opadające liście nie mają suchych brzegów i końcówek? (Zobacz więcej: Dlaczego zasychają końcówki liści?) Czy nie ma na nich plam wskazujących na chorobę grzybową?

Jeżeli jesteśmy pewni, że przyczyną opadania liści nie są ich uszkodzenia i wykluczamy też wymianę starych liści, możemy zacząć diagnozować problemy opisane w tym artykule. Warto ocenić korzenie. Ich dobry stan wykluczy przelanie. Trzeba też zastanowić się, czy cytrus był ostatnio narażony na stres? Jeżeli wykluczymy przelanie i stres, zastanówmy się, czy cytrus nie ma niedoborów mineralnych?

Po postawieniu diagnozy wyleczenie rośliny będzie prostsze. Niezależnie od powodu zrzucania liści warto zapewnić chorującej roślinie dużo światła – w takich warunkach szybciej odzyska zdrowie. Stosując prawidłową pielęgnację unikamy też problemu opadania liści w przyszłości.

Co wyrośnie z pestki cytrusa?

Pozornie proste pytanie

Czy z pestki cytryny zawsze wyrasta drzewko cytrynowe? O to samo można zapytać, jeżeli sadzi się nasiono mandarynki, grejpfruta, czy jakiegokolwiek innego gatunku. Wiele osób zastanawia się, co wyrośnie z pestki cytrusa? Jaka jest szansa, że uzyskamy roślinę podobną do oryginału?

Wpis powstał jako rozwinięcie tego artykułu. Odpowiadam tu na pozornie proste pytanie: co może wyrosnąć z nasiona cytrusa?

siewki mandarynki

Powstawanie nasion

Żeby zacząć odpowiadać na pytanie, warto najpierw przypomnieć, że nasiona powstają w wyniku zapylenia kwiatu pyłkiem własnym lub pochodzącym z innej rośliny. Każde nasiono zawiera zarodek, czyli nową roślinę, która jest unikalnym połączeniem obojga rodziców. Zarodek może być też klonem rośliny matecznej, ale o tym za chwilę.

Zapylenie własnym pyłkiem – co wyrośnie z pestki?

Na przykładzie. Jeżeli kwiat cytryny zostanie zapylony pyłkiem cytryny, to z nasion z takiego owocu wyrosną… drzewka cytrynowe. Nie wyrośnie jednak las identycznych roślin, a raczej grupa mniej lub bardziej różnorodnych form cytryny. Jeżeli mamy szczęście, w ten sposób możemy wyhodować nową, wartościową odmianę danego gatunku cytrusa.

Zapylenie pyłkiem z innej rośliny cytrusowej – co wyrośnie z pestki?

Teraz inny przykład. Załóżmy, że kwiat cytryny został zapylony pyłkiem mandarynki. Co wyrośnie z takich nasion? Wyrosną hybrydy, czyli mieszańce. Również w tym przypadku możemy spodziewać się dużej różnorodności wśród takich siewek, jednak – co trzeba podkreślić – w przypadku hybrydyzacji otrzymujemy już nie drzewka cytrynowe, ani mandarynkowe, a całkiem nowy rodzaj cytrusa.

Dlaczego z jednego nasiona rosną dwie rośliny?

Cytrusy mają ciekawą zdolność wydawania dwóch lub kilku roślin z jednego nasiona.
Ale jak to możliwe, skoro każde nasiono powinno zawierać tylko jeden zarodek?

Z większości nasion tej mandarynki wyrosło po dwie lub więcej roślin.

Zjawisko wielozarodkowości zachodzi dzięki zdolności niektórych cytrusów do apomiksjiklonowania się z nasion.1García, R., Asíns, M., Forner, J. et al. Genetic analysis of apomixis in Citrus and Poncirus by molecular markers. Theor Appl Genet 99, 511–518 (1999). https://doi.org/10.1007/s001220051264 Częstość występowania tego zjawiska różni się u poszczególnych odmian i gatunków i może obejmować od 0 do nawet 100% nasion.

Nasiona wielozarodkowe. Czy to, co wyrośnie z pestki, będzie klonem?

Jak powstają nasiona wielozarodkowe u cytrusów? Każde nasiono na początku zawiera jeden normalny zarodek zygotyczny, który powstał w wyniku zapylenia. W nasionie mogą jednak pojawić się dodatkowe zarodki nucelarne, które nie pochodzą z zapylenia, a są kopią rośliny matecznej. Z takiego nasiona po wykiełkowaniu może więc wyrosnąć: jedna roślina pochodząca z zapylenia i jedna lub kilka roślin, które są klonami matki. Często zarodek zygotyczny zostaje całkowicie zagłuszony i wtedy z nasiona wyrasta wyłącznie klon lub klony.

Wielozarodkowość na przykładzie

Załóżmy, że kwiat cytryny został zapylony pyłkiem pomarańczy trójlistkowej. Jednak ta odmiana cytryny ma dużą skłonność do apomiksji. Po posadzeniu obserwujemy, że z wielu nasion wyrosło po kilka roślin. Co więcej, większość kiełkujących roślin jest identycznych i wygląda na cytrynę. Tylko nieliczne siewki mają potrójne liście i różnią się między sobą.

W tym przykładzie większość uzyskanych siewek okazała się klonami rośliny matecznej, a tylko nieliczne to hybrydy. Z taką sytuacją często spotykają się hodowcy. Mimo dokonania kontrolowanych zapyleń, z nasion uzyskują same klony rośliny matecznej lub nie są w stanie odróżnić hybryd od klonów. Dlatego zjawisko apomiksji i związanej z nią wielozarodkowości nasion jest jedną z najpoważniejszych przeszkód w hodowli cytrusów.

O tym, które cytrusy nigdy nie klonują się z nasion, można przeczytać na stronie Hybrydyzacja cytrusów.

Co wyrośnie z pestki cytrusa? – Trzy możliwości.

Podsumowując, z nasiona z owocu cytrusowego może wyrosnąć:

  • ten sam gatunek i odmiana cytrusa
  • nowa odmiana tego gatunku cytrusa
  • całkiem nowy rodzaj cytrusa

Jeżeli zbieramy nasiona z własnego drzewka cytrusowego, a szczególnie jeśli zapylaliśmy kwiaty, możemy spodziewać się określonych rezultatów. Jednak w przypadku nasion z owocu kupionego w sklepie trudno przewidzieć, co z nich wyrośnie. Nie wiadomo przecież, czy na danej plantacji rośnie tylko jedna odmiana cytrusa, czy może są tam drzewa różnych odmian i gatunków, które wzajemnie się zapylają? Nie zawsze też wiemy, czy dana odmiana cytrusa ma zdolność do apomiksji i jak często wydaje apomiktyczne nasiona.

Bez wątpliwości jest jedno: z nasiona uzyskamy dekoracyjną roślinę, a z czasem drzewko cytrusowe, które będziemy mogli uprawiać w doniczce przez wiele lat.

Dowiedz się więcej:

  • jak prawidłowo sadzić nasiona cytrusów?
  • jak szybko rośnie cytrus z nasiona?
  • jak dbać o cytrusa z pestki?
  • ile czasu musi minąć do zakwitnięcia siewki?

Pytania

P: Czy cytrusy z nasion wielozarodkowych zakwitają szybciej?
O: Niestety, nic na to nie wskazuje. Siewka z nasiona wielozarodkowego musi przejść okres młodociany podobnie jak inne cytrusy z nasiona.

Dowiedz się więcej: Kiedy zakwitnie cytrus z pestki?

Często zadawane pytania cz. 1

Witam. W dzisiejszym wpisie pierwsza część często zadawanych pytańodpowiedzi na temat cytrusów. Zachęcam do zadawania kolejnych pytań w komentarzach. W przyszłości postaram się odpowiedzieć w kolejnej części.

kwiaty cytrusa

P: Jak opiekować się cytryną/mandarynką/pomarańczą?
O: To bardzo ogólne pytanie. Polecam poczytać osobne poradniki dotyczące podłoża, stanowiska, podlewania, nawożenia, przycinania zimowania.

P: Moje drzewko gubi liście. Co robić?
O: Przyczyn może być wiele. Czy roślina stoi w jasnym miejscu? Zbyt mało światła może powodować opadanie liści.  Innym, częstym powodem „sypania się” cytrusów jest przelanie, a właściwie jego skutki – gnicie korzeni. Kiedy korzenie zaczynają gnić, roślina choruje, co objawia się właśnie żółknięciem i opadaniem liści, czasami też zasychaniem całych gałązek. Jeżeli podejrzewasz przelanie, spróbuj podlewać trochę mniej i sprawdź, czy przynosi to po pewnym czasie poprawę.
Zobacz więcej: Dlaczego cytryna zrzuca liście?

P: Liście mojej rośliny straciły połysk, starszym liściom schną końcówki.
O: Prawdopodobnie przyczyną jest zasolenie podłoża, spowodowane zbyt intensywnym nawożeniem albo twardą wodą (lub jednym i drugim). Jeżeli podlewasz wodą z kranu, sprawdź jej twardość (możesz to zrobić np. miernikiem TDS). Spróbuj nie nawozić rośliny przez miesiąc, w międzyczasie przepłucz ziemię kilka razy. Sprawdź po miesiącu, czy widać poprawę. Jeżeli poprawy brak, rozważ wymianę ziemi. Ta, w której roślina rośnie, może być dla niej nieodpowiednia.

P: Czy cytrynę/pomarańczę/innego cytrusa mogę wysadzić do ogrodu?
O: Większość gatunków cytrusów jest zbyt wrażliwa na mróz, żeby zimować u nas w ziemi (chociaż istnieją wyjątki – polecam: cytrusy mrozoodporne). Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, żeby uprawiać roślinę cytrusową w doniczce, a w okresie od wiosny do jesieni wystawić ją do ogrodu, na taras albo balkon.

P: Co wyrośnie z pestki cytyny, pomarańczy lub innego cytrusa?
O: Z nasiona wyrośnie roślina cytrusowa. Trudno jednak przewidzieć, na ile ta roślina będzie podobna do rośliny, z której pochodził owoc. Z pestki może więc wyrosnąć coś całkiem nowego.
Zobacz więcej: Co wyrośnie z pestki cytrusa?

P: Czy cytryna z pestki zakwitnie? Jeżeli tak, to kiedy?
O: Odpowiedź niestety nie napawa optymizmem. Na pierwsze kwiaty takiego cytrusa poczekamy od 5 do nawet 30 (!) lat. Jeżeli nie chcemy czekać, możemy kupić gotową roślinę ukorzenioną albo zaszczepioną. Mogą one kwitnąć i owocować nawet w młodym wieku. Możemy też zaszczepić naszego „pestkowca” samodzielnie.

P: Co to jest szczepienie?
O: To zabieg polegający na złączeniu dwóch roślin w taki sposób, żeby zrosły się ze sobą. Jedną roślinę nazwiemy podkładką – to na niej szczepimy, może to być na przykład nasza cytryna z pestki. Od drugiej rośliny będzie pochodzić zraz – czyli kawałek pędu, który zaszczepimy na podkładce. Zraz trzeba będzie wziąć z rośliny szlachetnej, czyli takiej która może już kwitnąć i owocować.
Zobacz więcej: Szczepienie cytrusów.

P: Jakie rośliny cytrusowe warto kupować?
O: Wybierajmy zdrowo wyglądające rośliny, rozgałęzione, z dużą ilością liści. Unikajmy roślin, na których obecne są przebarwienia, pajęczynki, lepka ciecz na liściach i pędach, zwiędnięte młode gałązki (to objawy występowania szkodników). Jeżeli liście żółkną i spadają, roślina może być przelana – lepiej jej nie kupować. Upewnijmy się, że kupowana roślina jest szlachetna – tzn. może już kwitnąć i owocować. Kupując siewkę, na pierwsze kwiaty poczekamy wiele lat.

W tym wpisie to już koniec pytań na temat roślin cytrusowych. Na pewno macie ich jeszcze wiele. Tak jak wspominałem na początku, zachęcam do pisania ich w komentarzach – postaram się odpowiedzieć. 🙂